Avukat Portalında Sorgu Ücreti Dönemi: 5 Sorgudan Sonrası Ücretlendirilecek

İcra ve iflas hukuku uygulamasında alacaklı vekillerini yakından ilgilendiren önemli bir mali tarife dönemi resmen başladı. Adalet Bakanlığı tarafından UYAP Avukat Portalı üzerinde faaliyete geçirilen yeni düzenleme uyarınca, derdest icra takipleri kapsamında borçluların mal varlığı unsurlarını tespit etmek amacıyla yapılan veri tabanı sorgulamalarında dosya bazlı kota mekanizması devreye alındı. Yeni işleyişe göre her bir icra dosyasında ilk 5 sorgulama ücretsiz sunulurken, altıncı sorgulamadan itibaren her işlem için maktu sorgu harcı kesintisi yapılacaktır.

Mevzuatın Temelleri: 7343 Sayılı Kanun ve Veri Sorgulama Tarifesi

Söz konusu kota uygulamasının hukuki dayanağını, 7343 sayılı İcra ve İflas Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun çerçevesinde yürürlüğe giren hükümler ile Adalet Bakanlığı Veri Sorgulama ve İşlem Tarifesi oluşturmaktadır. Düzenlemenin gerekçesinde; icra dairelerinin iş yükünün rasyonelleştirilmesi, kamu kurumlarının bilişim altyapılarına yönelen aşırı sorgu yükünün dengelenmesi ve sistem kaynaklarının orantılı kullanımı hedefleri öne çıkarılmıştır.

Yeni sistemde icra dosyasından erişilen MERNİS (nüfus ve yerleşim yeri verileri), SGK (çalışma ve aktif sigortalılık durumu), TAKBİS (tapu ve taşınmaz mülkiyeti sicili), PolNet (tescilli motorlu kara taşıtları) ve Posta Güvercini kayıtları merkezi bir kota sayacına bağlanmıştır. Avukatlar, ilgili icra dosyasında hangi kurum sorgusunu yaparsa yapsın, bu sorgulamaların toplamı 5 adedi bulduğunda ücretsiz kota tükenmiş sayılmaktadır.

Teknik İşleyiş, Sayaç Takibi ve Ödeme Kanalları

UYAP Avukat Portalı arayüzündeki dosya detay ekranına eklenen sayaç göstergesi sayesinde kullanıcılar, dosyada kalan ücretsiz sorgu hakkını anlık olarak takip edebilmektedir. Kotanın dolmasının ardından sistem yeni sorgulama taleplerinde otomatik olarak ödeme ekranına yönlendirme yapmaktadır:

• Tahsilat Usulü: Ek sorgu bedeli, icra dosyasının masraf avansı bakiyesinden mahsup edilebildiği gibi, entegre BaroKart sistemi veya sanal POS aracılığıyla kredi kartı üzerinden anında ödenebilmektedir.
• Sonuçsuz Sorgulamalar: Yapılan sorgulama neticesinde borçlunun adına kayıtlı hiçbir menkul, gayrimenkul veya SGK kaydı bulunmaması durumunda dahi teknik işlem tamamlanmış kabul edilmekte ve ödenen işlem bedeli iade edilmemektedir.
• Otomasyon Yazılımlarının Sınırlandırılması: Özellikle toplu icra takibi yürüten büyük ölçekli vekillik bürolarının kullandığı robotik süreç otomasyonu (RPA) araçlarının sistem üzerinden kontrolsüz sorgu çekmesinin önüne geçilmesi hedeflenmektedir.

Savunma Makamının İtirazları: Hak Arama Hürriyeti ve Çifte Vergilendirme

Uygulama, barolar ve avukatlık camiasında ciddi hukuki tartışmaları beraberinde getirdi. Türkiye Barolar Birliği (TBB) ve çok sayıda hukuk meslek örgütü; alacaklının meşru alacağına ulaşabilmesi için borçlunun mal kaçırmasını önlemenin ve mal varlığını tespit etmenin anayasal mülkiyet hakkının gereği olduğunu vurgulamaktadır.

İcra takibinin başında zaten peşin harç, başvurma harcı ve vekalet harcı ödeyen alacaklıdan her bir temel veri sorgusu için mükerrer harç veya hizmet bedeli talep edilmesinin Anayasa'nın 36. maddesinde düzenlenen hak arama hürriyeti ve adil yargılanma hakkıyla bağdaşmadığı ileri sürülmektedir. Bu doğrultuda söz konusu tarifenin yürütmesinin durdurulması ve iptali istemiyle Danıştay nezdinde açılan davaların hukuki süreçleri devam etmektedir.

Hukuk Büroları İçin Stratejik Yönetim Önerileri

Mevcut idari işlem yürürlükte kaldığı müddetçe avukatların icra takip yönetiminde stratejik adımlar atması gerekmektedir. Dosya açılışında borçlunun profiline uygun öncelikli veri kaynağının belirlenmesi maliyet kontrolü sağlayacaktır. Ayrıca müvekkiller ile düzenlenen avukatlık sözleşmelerinde sorgu harçlarının masraf avansına dahil edileceğine ilişkin sarih hükümlere yer verilmesi, ileride doğabilecek vekalet ilişkisi ihtilaflarını engelleyecektir.